De NASA/ESA Hubble-ruimtetelescoop heeft de meest gedetailleerde opname tot nu toe gemaakt van de Eiernevel, een unieke kosmische structuur die een zeldzaam kijkje biedt in de laatste fase van het leven van een ster. Deze bipolaire protoplanetaire nevel, gelegen op ongeveer 1000 lichtjaar afstand in het sterrenbeeld Cygnus, biedt astronomen ongekend inzicht in de evolutie van sterren.
Wat is de Eiernevel?
De Eiernevel, ook bekend als het Cygnus Ei, is een relatief jonge en nabije pre-planetaire nevel. Hij is ongeveer 0,4 lichtjaar breed en zijn centrale ster wordt zwaar verduisterd door een dichte stofwolk. Dit maakt het het eerste, jongste en dichtstbijzijnde voorbeeld van een ster die overgaat in een planetaire nevel die ooit is ontdekt.
Waarom is dit belangrijk?
Sterren zoals onze zon raken uiteindelijk zonder brandstof en stoten hun buitenste lagen uit. De Einevel wordt op heterdaad betrapt: een korte overgangsfase van slechts een paar duizend jaar, waardoor het een ideaal moment is om dit proces te bestuderen. In tegenstelling tot de gewelddadige dood van massieve sterren in supernova’s, verloopt de dood van de Einevel ordelijk, met symmetrische patronen die wijzen op een gecoördineerde reeks gebeurtenissen en niet op een explosie. Dit is van cruciaal belang omdat het wetenschappers helpt te begrijpen hoe sterren zoals onze zon hun materiaal afwerpen… materiaal dat uiteindelijk nieuwe sterrensystemen vormt.
Hoe Hubble de details vastlegde
De nevel schijnt door het licht van zijn centrale ster te reflecteren, dat via een ‘pooloog’ in het omringende stof ontsnapt. Dit licht verlicht snel bewegende poollobben die langzamere, oudere bogen doorboren. De bogen en lobben suggereren zwaartekrachtinteracties met verborgen begeleidende sterren die in de stofschijf begraven liggen.
“De Eiernevel biedt een zeldzame kans om theorieën over de evolutie van sterren in een laat stadium te testen”, aldus de Hubble-astronomen.
De symmetrische patronen in de afbeelding suggereren dat deze sputterende gebeurtenissen in de met koolstof verrijkte kern van de stervende ster de nevel hebben gevormd.
De erfenis van stervende sterren
Het stof en materiaal dat door dergelijke sterren wordt uitgestoten, gaat niet verloren. Ze zaaien toekomstige sterrenstelsels, inclusief die van ons. De aarde en andere rotsachtige planeten in ons zonnestelsel zijn ongeveer 4,5 miljard jaar geleden gevormd uit de overblijfselen van oudere, stervende sterren.
Het bestaan van de Eiernevel bewijst dat de ordelijke overgang van sterren nieuwe planeten kan smeden. Dit versterkt de cyclus van kosmische geboorte en dood: de dood van de ene ster vormt de basis voor een andere.
