Het ambitieuze tienjarige verbod van China op de commerciële visserij in de Yangtze-rivier, ingevoerd in 2021, levert aanzienlijke ecologische verbeteringen op. Nieuw onderzoek bevestigt een heropleving van de vispopulaties, waaronder bedreigde soorten zoals de Yangtze-steur en de ernstig bedreigde Yangtze-vinloze bruinvis. Het herstel onderstreept de effectiviteit van beslissende milieumaatregelen, zelfs in het licht van tientallen jaren van achteruitgang.
De omvang van het probleem
De Yangtze, de langste en grootste rivier van China, heeft lange tijd geleden onder de gevolgen van snelle industrialisatie en overexploitatie. Sinds de jaren vijftig hebben ongecontroleerde ontwikkeling, de bouw van dammen, overmatige visserij en ernstige vervuiling de biodiversiteit in het water gedecimeerd. Twee soorten – de dolfijn uit de Yangtze-rivier en de Chinese paddlefish – zijn al uitgestorven, waarbij 135 vissoorten volledig zijn verdwenen. Ondanks eerdere natuurbehoudsinspanningen en meer dan 300 miljard dollar geïnvesteerd in de waterkwaliteit, zette de achteruitgang zich voort totdat er drastische maatregelen werden genomen.
Deze crisis is niet louter een milieuprobleem; het stroomgebied van de Yangtze-rivier ondersteunt grofweg 30% van de Chinese bevolking en genereert bijna de helft van het bbp van het land. De gezondheid van de rivier heeft directe gevolgen voor zowel de ecologische stabiliteit als de economische welvaart.
De impact van het visverbod
In 2021 handhaafde China een volledig verbod op commerciële visserij in het hele Yangtze-bekken. Dit omvatte strikte handhaving door de rivierpolitie en voortdurende investeringen in bredere milieubeheerstrategieën. Recente gegevens van 2018 tot 2023 tonen de effectiviteit van deze interventie aan.
- Totale vismassa verdubbeld: De totale visbiomassa in monsters is binnen drie jaar meer dan verdubbeld.
- De diversiteit aan soorten is toegenomen: Het aantal vissoorten in de bemonsterde gebieden is met 13% gestegen.
- Grotere soorten teruggevonden: Economisch waardevolle vissen, zoals de zwart-witte amoerbrasem, groeiden in omvang en biomassa.
- Bedreigde soorten gestabiliseerd: Populaties van de Yangtze-steur, Chinese zuignap en kokervis vertoonden tekenen van herstel.
- Boost van de bruinvispopulatie: De vinloze bruinvis uit de Yangtze-rivier, het enige overgebleven zoetwaterzoogdier in de rivier, is met ruim 30% toegenomen van 445 in 2017 naar 595 in 2022.
De verbetering kan worden toegeschreven aan verminderde bijvangst door de visserij, minder aanvaringen met schepen en verminderde geluidsoverlast onder water. Het herstel toont aan dat zelfs ernstig aangetaste ecosystemen zich kunnen herstellen met krachtige, afgedwongen bescherming.
Sociaal-economische kosten en geleerde lessen
Het visserijverbod bracht aanzienlijke kosten met zich mee: 111.000 vissersboten werden teruggeroepen, 231.000 vissers werden hervestigd en er werd meer dan 2,74 miljard dollar geïnvesteerd in de Yangtze River Economic Belt. Hoewel effectief, is deze aanpak niet zonder nadelen.
Deskundigen suggereren dat een duurzamere strategie voortgaande evaluaties van de vispopulaties, wetenschappelijk onderbouwd visserijbeheer en geïntegreerde stroomgebiedstudies zou omvatten die rekening houden met de onderlinge verbondenheid van mensen, water en waterleven. Het herstel van de Yangtze dient als casestudy, maar de drastische ‘nucleaire’ optie van een totaal visverbod moet indien mogelijk worden vermeden.
Het succes van het herstel van de Yangtze-rivier biedt een sprankje hoop in een tijdperk van wijdverbreid verlies aan biodiversiteit, vooral in zoetwatersystemen. Een duurzaam beheer en een voortdurende vermindering van de druk zijn echter van cruciaal belang om een ommekeer te voorkomen. De lessen die uit de ervaringen van China zijn getrokken, kunnen als inspiratiebron dienen voor natuurbehoudsinspanningen in andere cruciale rivieren over de hele wereld, zoals de Mekong en de Amazone.
