Caribische koraalriffen ervaren een aanzienlijke afname van de complexiteit van de voedselketen, waarbij moderne ecosystemen op ruwweg 60-70% van hun prehistorische lengte opereren. Uit een nieuwe studie gepubliceerd in Nature op 11 februari blijkt dat deze veranderingen, veroorzaakt door de vernietiging van habitats en overbevissing, riffen kwetsbaarder maken voor verdere ecologische verschuivingen. Dit betekent minder gespecialiseerde diëten, meer concurrentie om beperkte hulpbronnen en verminderde veerkracht bij plotselinge voedseltekorten.
De krimpende ecosystemen: wat de gegevens laten zien
Onderzoekers onderzochten gefossiliseerde en moderne vissenoorstenen (otolieten ) om voedselwebben uit het verleden te reconstrueren. De hoeveelheid zware stikstof in deze structuren geeft de positie van een dier in de voedselketen aan; toproofdieren zoals haaien verzamelen hogere concentraties van de zwaardere isotoop dan hun prooi. Uit de analyse bleek dat oude Caribische riffen over veel meer gespecialiseerde diëten beschikten dan de huidige ecosystemen.
Zo zou een grondelvis 7000 jaar geleden zich misschien hebben gevoed met een enkele, unieke soort vlokreeftjes die op een specifiek koraal leefde. Tegenwoordig zullen de nakomelingen van deze grondel waarschijnlijk breder foerageren en met anderen concurreren om minder beschikbare voedselbronnen. Deze vereenvoudiging is niet louter een historische curiositeit; het heeft directe gevolgen voor de gezondheid en het aanpassingsvermogen van het rif.
Waarom dit ertoe doet: het rif als metafoor
De verschuiving in de structuur van de voedselketen lijkt op het vervangen van diverse lokale restaurants door homogene eetketens. Wanneer de opties kleiner worden, worden hele ecosystemen kwetsbaar voor verstoringen in het aanbod. Als belangrijke voedselbronnen verdwijnen, lijdt het hele web.
Deze ineenstorting van de biodiversiteit aan de boven- en onderkant van de voedselketen is een kritieke kwestie. Gezonde riffen zijn afhankelijk van complexe relaties; wanneer die relaties verloren gaan, wordt het systeem minder stabiel.
Instandhoudingsinspanningen bieden hoop
Het onderzoek benadrukt dat proactief management een verschil kan maken. In Panama, waar de visserij streng gereguleerd is, vertonen bepaalde koraalriffen robuustere voedselwebben dan die in de Dominicaanse Republiek, waar het toezicht minder streng is. Dit toont aan dat gerichte inspanningen voor natuurbehoud de gezondheid van het rif kunnen verbeteren.
“Ons gedrag en onze acties zijn belangrijk”, zegt Jessica Lueders-Dumont, visserij-ecoloog aan het Boston College. “Wij hoeven onze kop niet in het zand te steken.”
De studie versterkt de dringende behoefte aan duurzame visserijpraktijken en het behoud van habitats om de Caribische riffen te beschermen voordat verdere vereenvoudiging ervoor zorgt dat ze zich niet meer kunnen aanpassen aan de stress van een veranderend klimaat.
