Recent onderzoek bevestigt dat de maan geologisch actief is en het oppervlak zelfs vandaag de dag krimpt en opnieuw vormgeeft. Planetaire wetenschappers hebben duizenden kleine mare-ridges (SMR’s) in de maanmaria gecatalogiseerd, wat wijst op aanhoudende tektonische krachten die van invloed zullen zijn op toekomstige verkenning van de ruimte. De ontdekking onthult een maan die veel dynamischer is dan eerder werd aangenomen.
Maantektoniek: een mondiaal beeld
In tegenstelling tot de platentektoniek van de aarde heeft de maan geen verschuivende platen. In plaats daarvan ervaart de korst interne spanningen die unieke landvormen creëren. Het meest zichtbaar zijn lobbige steile hellingen, steile kliffen gevormd doordat de maan samentrekt en het oppervlak omhoog duwt. Deze kenmerken, geconcentreerd in de hooglanden van de maan, hebben zich in de afgelopen miljard jaar gevormd – een relatief recente periode in de 4,5 miljard jaar durende geschiedenis van de maan.
In 2010 bevestigde Tom Watters van het Smithsonian Institution dat de maan langzaam kleiner wordt. Deze samentrekking verklaart de gelobde steile hellingen, maar houdt niet volledig rekening met alle recente geologische veranderingen. Dat is waar de SMR’s binnenkomen.
Kleine Mare Ridges: het nieuwe bewijs
SMR’s lijken op gelobde steile hellingen in die zin dat ze worden veroorzaakt door dezelfde samentrekkingskrachten, maar ze worden uitsluitend aangetroffen in de maanmaria – de donkere basaltvlakten. Het nieuwe onderzoek levert de eerste uitgebreide catalogus van deze functies op, waarbij 1.114 nieuwe segmenten worden geïdentificeerd en het totale aantal bekende SMR’s op 2.634 komt.
De belangrijkste bevinding is dat SMR’s geologisch jong zijn, gemiddeld ongeveer 124 miljoen jaar oud, ongeveer dezelfde leeftijd als de gelobde steile hellingen (105 miljoen jaar oud). Dit betekent dat beide formaties tot de jongste structuren op de Maan behoren, wat duidt op aanhoudende tektonische activiteit tot ver in het recente verleden.
De punten verbinden: een krimpende maan
Onderzoekers hebben waargenomen dat gelobde steile hellingen in de hooglanden vaak overgaan in SMR’s naarmate ze zich uitstrekken tot in de maria. Dit suggereert een gemeenschappelijke oorsprong voor beide structuren, aangedreven door de voortdurende samentrekking van de maan.
“Onze detectie van jonge, kleine richels in de maria… completeert een globaal beeld van een dynamische, samentrekkende maan”, zegt dr. Watters, waarmee hij het belang van de ontdekking onderstreept.
De gecombineerde gegevens van gelobde steile hellingen en SMR’s schetsen een duidelijk beeld: de maan is geen dode wereld. Het blijft zichzelf hervormen, waardoor mogelijk maanbevingen kunnen ontstaan en unieke uitdagingen worden geboden voor maannederzettingen op de lange termijn. De voortdurende inkrimping levert ook waardevolle inzichten op in de thermische en seismische geschiedenis van de maan.
Het onderzoek, gepubliceerd in het Planetary Science Journal, geeft een vollediger inzicht in de dynamische toestand van de maan en zal bepalen hoe toekomstige missies worden gepland en uitgevoerd.
