Het Noordpoolgebied heeft te kampen met minstens 1,5°C extra opwarming, ongeacht of het mondiale kooldioxideniveau in de atmosfeer terugkeert naar het pre-industriële niveau. Dit betekent dat zelfs als vandaag agressieve klimaatactie zou worden ondernomen en erin zou slagen de CO2-uitstoot terug te dringen, het Noordpoolgebied nog steeds te maken zou krijgen met een aanzienlijke opwarming op de lange termijn.
De thermische traagheid van de oceaan
De belangrijkste drijfveer achter deze onomkeerbare verandering is de enorme warmteabsorptie door de oceanen van de wereld. Ongeveer 90% van de overtollige warmte als gevolg van de opwarming van de aarde is opgeslagen in de oceaan, die het Noordpoolgebied nog eeuwenlang zal blijven opwarmen, zelfs als de atmosfeer afkoelt. Deze thermische traagheid is een kritische factor: hoewel het CO2 in de atmosfeer relatief snel kan worden verminderd, verandert de warmte-inhoud van de oceaan veel langzamer.
Dit effect wordt nog verergerd door positieve feedbackloops, zoals het verlies van zee-ijs. Met minder ijs absorbeert meer open water zonlicht, waardoor de opwarming verder wordt versneld.
Neerslagpatronen zullen veranderen
Naast de temperatuur wordt voorspeld dat het Noordpoolgebied naar verwachting ongeveer 0,1 millimeter per dag aan overtollige neerslag zal behouden, zelfs onder scenario’s voor agressieve koolstofdioxideverwijdering (CDR). Dit suggereert dat veranderingen in de hydrologische cyclus van het Noordpoolgebied ook vastliggen, ongeacht toekomstige emissiereducties. De studie gebruikte elf onafhankelijke klimaatmodellen om deze uitkomsten te voorspellen.
De grenzen van de verwijdering van kooldioxide
Veel experts zijn sceptisch dat grootschalige CDR-projecten de CO2-uitstoot in de atmosfeer binnenkort aanzienlijk zullen verminderen, gezien de enorme financiële en energiekosten die daarmee gepaard gaan. In het onderzoek werden extreme scenario’s getest, waaronder een verviervoudiging van de CO2-niveaus voordat werd geprobeerd de CO2-uitstoot te verwijderen. Uit de resultaten blijkt dat het Noordpoolgebied zelfs in deze scenario’s 1,5°C warmer blijft dan het pre-industriële niveau.
De Atlantische meridionale kantelcirculatie (AMOC)
De modellen voorspellen ook plaatselijke afkoeling in een strook oceaan ten zuiden van Groenland en IJsland. Dit houdt verband met een mogelijke vertraging van de Atlantic Meridional Overturning Circulation (AMOC), een grote oceaanstroom die warmte uit de tropen transporteert. Een verzwakkend AMOC zou koudere winters naar Europa kunnen brengen, omdat het minder warm water aan de regio zou leveren.
Gevolgen en onzekerheden op de lange termijn
In het onderzoek is niet rechtstreeks een model gemaakt van de dooi van de permafrost of het smelten van de Groenlandse ijskap, maar de verwachting is dat deze effecten zich hoe dan ook zullen voortzetten. Hoewel het Noordpoolgebied in de loop van vele eeuwen uiteindelijk zal afkoelen, zal de komende paar honderd jaar waarschijnlijk sprake zijn van aanhoudende opwarming en destabilisatie.
Het lot van het noordpoolgebied wordt niet alleen bepaald door het CO2-niveau in de atmosfeer. De geaccumuleerde hitte van de oceaan, gecombineerd met feedbacklussen en veranderende oceaanstromingen, creëert een situatie waarin sommige veranderingen op korte termijn feitelijk onomkeerbaar zijn.
Dit onderzoek onderstreept de urgentie van agressieve klimaatactie, ook al wordt erkend dat bepaalde gevolgen al vaststaan. Het Noordpoolgebied is niet alleen maar een slachtoffer van de toekomstige opwarming; het is een regio die nu onomkeerbare veranderingen ondergaat.
