De periode tussen Kerstmis en Oudejaarsavond biedt enkele van de helderste en meest lonende nachten voor sterrenkijken op het noordelijk halfrond. Van planetaire uitlijningen tot deep-sky wonderen, hier is een dagelijkse gids voor de hemelse gebeurtenissen die je niet wilt missen. Of je nu een telescoop, een verrekijker of gewoon je ogen gebruikt, de komende weken beloven spectaculaire uitzichten.
24 december: Een wassende maansikkel
Kerstavond brengt een delicate maansikkel aan de zuidwestelijke hemel. De maan is voor ongeveer 20% verlicht en geeft aardschijn weer – zonlicht dat wordt weerkaatst op de donkere kant – waardoor een subtiele gloed ontstaat. Een verrekijker of een kleine telescoop onthult kraters en schaduwen langs de terminator (de grens tussen licht en donker). Kijk naar links voor Saturnus hierboven en Fomalhaut hieronder.
25 december: Jupiter – De Kerstster
Op eerste kerstdag schijnt Jupiter helder in Tweelingen als de meest prominente planeet aan de nachtelijke hemel. Zichtbaar in het oosten in het donker, overtreft alle andere objecten behalve de maan. Dit is een ideaal moment om Jupiter waar te nemen, aangezien deze op 10 januari 2026 zijn oppositie nadert. Een kleine telescoop kan wolkenbanden onthullen, terwijl een 6-inch telescoop de Grote Rode Vlek kan laten zien.
26 december: Maan en Saturnus in conjunctie
Op Boxing Day is een prachtige combinatie van de wassende maansikkel en Saturnus te zien. Met een scheiding van slechts vier graden (ongeveer de breedte van drie vingers op armlengte afstand) lijken de twee dicht bij elkaar te liggen. Saturnus verschijnt als een stabiel, gouden lichtpunt, maar heeft een kleine telescoop nodig om zijn ringen te zien.
27 december: Maanlavavlakten in het eerste kwartaal
De maan bereikt vanavond haar eerste kwartier aan de zuidelijke hemel. Hoewel toenemende helderheid er binnenkort voor zal zorgen dat zwakkere objecten moeilijker te zien zijn, is dit het ideale moment om het maanoppervlak met een verrekijker te verkennen. De terminator creëert dramatische schaduwen over de maria, oude lavavlaktes die verschijnen als donkere vlekken op de maan.
28 december: De Rozetnevel
Voor degenen met een kleine telescoop is de Rozetnevel (NGC 2244) in Monoceros een must-see. Deze emissienevel, gelegen nabij Betelgeuze in Orion, lijkt – bekrachtigd door nabijgelegen sterren – bloemachtig door een verrekijker aan een donkere hemel of gemakkelijk in een kleine telescoop. De nevel heeft ongeveer drie keer de diameter van de volle maan.
29 december: Orions slang
De Gordel van Orion (Alnitak, Alnilam en Mintaka) domineert de oostelijke hemel. Een verrekijker onthult subtiele rijkdommen in dit gebied, waaronder een delicate keten van zwakke sterren die zich door het gezichtsveld buigen en die ook wel ‘Orion’s Slang’ wordt genoemd. De Grote Nevel in Orion (M42) is ook vlakbij zichtbaar.
30 december: Jupiters Galileïsche manen
De oppositie van Jupiter maakt het ideaal voor het observeren van de vier grootste manen: Io, Callisto, Ganymedes en Europa. Deze Galileïsche manen – voor het eerst opgemerkt door Galileo Galilei in 1610 – verschijnen als kleine speldenprikjes van licht, zelfs door kleine telescopen of verrekijkers.
31 december: Pleiaden en de maan
De laatste nacht van het jaar brengt een samenstand van de maan (92% verlicht) en de Pleiaden-sterrenhoop (M45). De Pleiaden, ook wel bekend als de Zeven Zusters, verschijnen net boven de maan. Hoewel maanlicht de zichtbaarheid ervan kan beperken, zal een verrekijker deze sterren scherp in beeld brengen.
Deze decembermaand biedt een unieke kans om getuige te zijn van enkele van de mooiste hemelse gebeurtenissen die zichtbaar zijn vanaf de aarde. Of je nu een ervaren astronoom bent of een nieuwsgierige beginner, de komende weken beloven een nachtelijke hemel vol verwondering.
