Groot-Brittannië heeft opnieuw zijn status als land waar de mazelen zijn geëlimineerd, verloren, wat de aanhoudende overdracht van de zeer besmettelijke ziekte bevestigt. Dit markeert een cyclisch patroon: Groot-Brittannië bereikte de eliminatie in 2016, haperde in 2018 naast de stijgende gevallen in heel Europa, herwon de status in 2021 (waarschijnlijk als gevolg van hygiënemaatregelen uit het COVID-tijdperk die de overdracht verminderden), en is nu, in 2024, teruggekeerd naar endemiciteit.
De erosie van de kudde-immuniteit
De heropleving komt niet onverwacht. Deskundigen, zoals Ben Kasstan-Dabush van de London School of Hygiene and Tropical Medicine, wijzen op een tien jaar durende daling van de routinematige vaccinatiegraad als voornaamste oorzaak. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) beveelt een dekking van 95% aan met twee doses van het mazelen-, bof- en rodehondvaccin (BMR) om groepsimmuniteit te bereiken. Groot-Brittannië bevindt zich momenteel onder deze drempel, met een dekkingsgraad van 92,3% voor de eerste dosis en 84,4% voor de tweede dosis in 2024 – cijfers die grotendeels onveranderd zijn ten opzichte van 2023.
Waarom dit belangrijk is: Mazelen zijn uitzonderlijk besmettelijk. Zonder hoge vaccinatiegraad verspreidt het virus zich snel, vooral onder niet-gevaccineerde kinderen. De afname van de dekking is niet uniform; gebieden als Hackney in Oost-Londen laten onevenredig lage tarieven zien, wat het lokale risico vergroot.
Vaccinatiebeleid en trends in het Verenigd Koninkrijk
De Britse National Health Service beveelt het MMR-vaccin aan (en vanaf 2026 het MMRV-vaccin, dat ook beschermt tegen waterpokken) als onderdeel van zijn immunisatieprogramma. Momenteel zijn voor kinderen doses van 12 en 18 maanden gepland, hoewel er eerder al oudere schema’s bestonden. Vaccinatie is niet verplicht.
De trend is duidelijk: De dekking piekte in 2016 (95,3% eerste dosis, 88,2% tweede) en is sindsdien gestaag afgenomen. Deze daling is niet alleen een statistiek; het vertaalt zich rechtstreeks in een grotere kwetsbaarheid voor uitbraken.
Mondiale context: een breder probleem
Groot-Brittannië is niet de enige. Verschillende andere landen in de Europese regio van de WHO – Spanje, Oostenrijk, Armenië, Azerbeidzjan en Oezbekistan – hebben ook hun status van eliminatie van mazelen verloren. Canada verloor zijn status in november 2025, en de Verenigde Staten staan op het punt dat te doen, met lopende uitbraakonderzoeken die een jarenlange continue transmissie zouden kunnen bevestigen.
“Eliminatie kan alleen worden bereikt en in stand gehouden door de dekking van het MMRV-vaccin bij kinderen te verbeteren om aan de WHO-doelstelling van 95% te voldoen en door alle mogelijkheden te benutten om oudere kinderen en volwassenen in te halen die het gemist hebben toen ze jonger waren.” – Britse gezondheidsveiligheidsdienst
Het cyclische verlies en het herwinnen van de eliminatiestatus van mazelen toont aan dat het er niet in is geslaagd om aanhoudend hoge vaccinatiepercentages te handhaven. De ziekte blijft een aanhoudende bedreiging, wat de noodzaak onderstreept van hernieuwde inspanningen op het gebied van de volksgezondheid om de dekking te vergroten en verdere uitbraken te voorkomen.
