Een zonachtige ster in zijn laatste levensfase werpt zijn buitenste lagen af in een dramatische weergave vastgelegd door de Hubble-ruimtetelescoop. De afbeelding van de Eiernevel, de dichtstbijzijnde bekende pre-planetaire nevel bij de aarde, biedt astronomen een zeldzame kijk op hoe sterren evolueren als hun brandstof opraakt.
Wat zijn planetaire nevels?
Ondanks de naam zijn planetaire nevels niet gerelateerd aan planeten. Achttiende-eeuwse astronomen bedachten de term omdat deze gloeiende formaties door vroege telescopen op planeten leken. In werkelijkheid breiden ze granaten van gas en stof uit die door stervende sterren worden uitgestoten, waardoor dichte stellaire overblijfselen achterblijven die bekend staan als witte dwergen.
De Eiernevel is uniek omdat het een van de weinig pre-planetaire nevels is die tot nu toe zijn ontdekt. Dit betekent dat wetenschappers een overgangsfase kunnen waarnemen die slechts een paar duizend jaar duurt, voordat de nevel zich volledig vormt. De meeste andere voorbeelden, zoals de Helix-, Pijlstaartrog- en Vlindernevels, zijn al goed ontwikkeld.
Waarom dit belangrijk is
Het observeren van de Eiernevel is van cruciaal belang omdat het precies laat zien hoe sterren zoals onze zon hun leven zullen beëindigen. Terwijl een ster zijn waterstof en helium uitput, begint hij materiaal de ruimte in te werpen. Dit proces is niet gewelddadig zoals een supernova; in plaats daarvan geeft de ster massa af in regelmatige pulsen. De Hubble-afbeeldingen onthullen concentrische bogen en symmetrie, wat bewijst dat de ster niet chaotisch explodeert, maar eerder materiaal boert.
De centrale ster van de nevel is nog steeds zichtbaar en schijnt door gaten in de dichte stofschijf die hij een paar honderd jaar geleden uitspuwde. Het licht ontsnapt door polaire openingen en creëert dubbele stralen die het omringende gas en stof verlichten.
Een vluchtig fenomeen
Pre-planetaire nevels zijn zeldzaam omdat ze zo kort in de kosmische geschiedenis bestaan. Hun duisternis maakt ze ook moeilijk te vinden. Deze nieuwe afbeelding combineert gegevens van eerdere Hubble-waarnemingen (1997, 2003, 2012) met nieuwe gegevens, waardoor wetenschappers het meest gedetailleerde beeld tot nu toe krijgen van de laatste handeling van een ster.
De Eiernevel is een kosmische time-lapse, die ons in realtime de doodsstrijd van een ster laat zien. Dit is het aantal sterren, inclusief onze eigen zon, die uiteindelijk aan hun einde zullen komen.
De waarnemingen zijn niet alleen mooi; ze bevestigen dat zonachtige sterren niet sterven tijdens spectaculaire explosies, maar eerder gracieus vervagen, waarbij ze hun buitenste lagen afwerpen voordat ze witte dwergen worden.
