Łazik Perseverance odkrył mocne dowody na istnienie rubinowych kryształów osadzonych w skałach na Marsie, co wskazuje na możliwość występowania innych kamieni szlachetnych – w tym szafirów – na całej planecie. Odkrycie, zaprezentowane na 57. Konferencji Nauk o Księżycu i Planetach, może zrewolucjonizować nasze rozumienie geologii Marsa i warunków, w jakich powstają te minerały.
Odkrycie w kraterze Jezero
Wyniki pochodzą z analizy laserowej „pływających skał” – gruzu znalezionego wzdłuż krawędzi krateru uderzeniowego liczącego 4 miliardy lat w kraterze Jezero. Korzystając z lasera SuperCam znajdującego się na łaziku, naukowcy pobudzili minerały znajdujące się w tych skałach, ujawniając ich skład chemiczny w widmie emitowanego światła. Trzy próbki wykazały wyraźne ślady korundu, minerału, z którego powstają zarówno rubiny, jak i szafiry, natomiast obecność chromu wskazywała na strukturę podobną do rubinu.
Jednakże kryształy są niezwykle małe – mają średnicę mniejszą niż 0,2 milimetra – co utrudnia ich ostateczną identyfikację. Naukowcy podkreślają, że potrzebne są dalsze analizy chemiczne, aby potwierdzić, czy są to prawdziwe rubiny marsjańskie, czy też inne odmiany korundu. Jak wyjaśnia planetolog Valerie Peyret: „Różne rodzaje korundu opierają się na chemii… Nie możemy określić ilościowo ilości chromu… Trudno więc stwierdzić, czy są to rubiny, czy inne rodzaje korundu”.
Jak powstały te kryształy?
Na Ziemi kamienie szlachetne, takie jak rubiny i szafiry, powstają zwykle w wyniku intensywnych procesów geologicznych obejmujących wysoką temperaturę i ciśnienie spowodowane aktywnością tektoniczną. Nie ma jednak potwierdzonej tektoniki płyt na Marsie, dlatego naukowcy sugerują alternatywny mechanizm powstawania: uderzenia kosmiczne. Zderzenia te generują ekstremalne temperatury i ciśnienia, które mogą powodować powstawanie korundu, a także płynów hydrotermalnych, które mogą sprzyjać jego wzrostowi.
Współczesne dowody wskazują, że kryształy te mogły powstać w warunkach innych niż te występujące na Ziemi. Ich obecność we wraku również komplikuje sytuację, ponieważ ich pierwotny kontekst pozostaje nieznany. Peire zauważa: „W tej chwili kryształy korundu odkryto w małych kamyczkach pochodzących skądinąd… Dlatego trudno jest ustalić pełny obraz”.
Implikacje i przyszłe badania
Chociaż jest mało prawdopodobne, aby perspektywa marsjańskich klejnotów wywołała nową gorączkę złota (ze względu na ich mikroskopijne rozmiary), odkrycie to podkreśla zróżnicowaną historię geologiczną planety. Obecność korundu dodaje kolejny potencjalny klejnot odkryty na Marsie do rosnącej listy obejmującej kwarc i opal. Rodzi to fundamentalne pytania dotyczące przeszłych warunków środowiskowych na Czerwonej Planecie i możliwości wystąpienia podobnych formacji mineralnych gdzie indziej.
Dalsze badania, w tym zebranie dodatkowych próbek z ich pierwotnego źródła, mają kluczowe znaczenie dla odkrycia pełnej historii tych marsjańskich kryształów. Odkrycie to potwierdza pogląd, że Mars jest złożonym i aktywnym geologicznie światem, w którym mogą panować warunki sprzyjające tworzeniu się kamieni szlachetnych.
