Ostatnie badania potwierdzają, że Księżyc jest aktywny geologicznie, kurczy się i zmienia kształt swojej powierzchni nawet dzisiaj. Planetolodzy skatalogowali tysiące małych krętych grzbietów (SMR) na księżycowych morzach, co stanowi dowód na istnienie sił tektonicznych, które będą miały wpływ na przyszłą eksplorację kosmosu. Odkrycie pokazuje, że Księżyc jest znacznie bardziej dynamiczny niż wcześniej sądzono.
Tektonika Księżyca: obraz globalny
W przeciwieństwie do tektoniki płyt Ziemi, Księżyc nie ma ruchomych płyt. Zamiast tego kora doświadcza wewnętrznych naprężeń, które tworzą unikalne formy terenu. Najbardziej godne uwagi są klify płatowe, strome klify utworzone w wyniku kompresji Księżyca i podniesienia się powierzchni. Obiekty te, skupione na wyżynach księżycowych, powstały w ciągu ostatniego miliarda lat – stosunkowo niedawnego okresu w trwającej 4,5 miliarda lat historii Księżyca.
W 2010 roku Tom Watters ze Smithsonian Institution potwierdził, że Księżyc powoli się kurczy. To zagęszczenie wyjaśnia klify płatkowe, ale nie uwzględnia w pełni wszystkich ostatnich zmian geologicznych. Tutaj wkracza SMR.
Małe zakresy uzwojenia: nowe dowody
SMR są podobne do klifów lobusowych, ponieważ powstają pod wpływem tych samych sił ściskających, ale można je znaleźć wyłącznie w mórz księżycowych – ciemnych bazaltowych równinach. Nowe badanie stanowi pierwszy kompleksowy katalog tych formacji, identyfikując 1114 nowych segmentów i zwiększając całkowitą liczbę znanych SMR do 2634.
Kluczowym odkryciem jest to, że SMR są geologicznie młode i mają średnio około 124 milionów lat, co mniej więcej odpowiada wiekowi klifów lobusowych (105 milionów lat). Oznacza to, że obie formacje należą do najmłodszych struktur na Księżycu, co wskazuje na utrzymującą się w niedawnej przeszłości aktywność tektoniczną.
Łączenie kropek: kurczący się księżyc
Naukowcy zaobserwowali, że klify w kształcie płatków na wyżynach często przekształcają się w SMR, gdy rozprzestrzeniają się w morzach. Sugeruje to wspólne pochodzenie obu struktur, spowodowane ciągłą kompresją Księżyca.
„Nasze odkrycie młodych, małych grzbietów w morzach… uzupełnia globalny obraz dynamicznego, kurczącego się Księżyca” – mówi dr Watters, podkreślając znaczenie odkrycia.
Połączone dane z klifów Lobus i SMR dają jasny obraz: Księżyc nie jest martwym światem. Nadal zmienia swój kształt, potencjalnie powodując trzęsienia księżyca i stwarzając wyjątkowe problemy dla długoterminowych osad księżycowych. Ciągła kompresja dostarcza również cennych informacji na temat historii termicznej i sejsmicznej Księżyca.
Badanie, opublikowane w Planetary Science Journal, zapewnia lepszy wgląd w dynamiczny stan Księżyca i będzie miało wpływ na planowanie i realizację przyszłych misji.
