Duże międzynarodowe badanie zidentyfikowało wspólny „odcisk neuronowy” wśród pięciu różnych substancji psychodelicznych. Sugeruje to, że pomimo odmiennego pochodzenia chemicznego leki te wpływają na mózg w zadziwiająco podobny sposób.
Analizując dane z różnych źródeł, badacze odeszli od indywidualnego badania tych substancji i odkryli wspólny wzorzec aktywności mózgu, który może zrewolucjonizować sposób leczenia zaburzeń psychicznych.
Pojedynczy wzorzec aktywności mózgu
Historycznie rzecz biorąc, badania nad psychedelikami były rozproszone. Większość badań skupiała się na pojedynczym leku i małej grupie uczestników, co utrudnia dostrzeżenie „szerszego obrazu sytuacji”. Aby pokonać tę przeszkodę, międzynarodowy zespół naukowców połączył dane z 11 różnych zestawów obejmujących 519 skanów mózgu od 267 uczestników z pięciu krajów.
W badaniu przyjrzano się pięciu różnym substancjom:
– Psilocybina
– LSD (dietyloamid kwasu lizergowego)
– Meskalina
– DMT (dimetylotryptamina)
– Ayahuaska
Korzystając z danych fMRI, naukowcy zidentyfikowali dwie główne zmiany w funkcjonowaniu mózgu pod wpływem tych substancji:
1. Zwiększona komunikacja międzysieciowa: Różne sieci neuronowe w mózgu, które zwykle działają niezależnie, zaczęły ze sobą intensywniej oddziaływać.
2. Selektywny wewnętrzny spadek aktywności: Podczas gdy połączenia między sieciami uległy wzmocnieniu, pewne połączenia w określonych sieciach selektywnie się osłabiły.
„Wygładzanie” hierarchii mózgu
Badanie wykazało, że ta „zwiększona łączność” występuje w sieciach korowych odpowiedzialnych za myślenie na wysokim poziomie, a także w obszarach związanych ze wzrokiem i dotykiem. To wyjaśnia żywe doświadczenia zmysłowe – lub halucynacje – które często zgłaszają użytkownicy.
Co więcej, zmiany dotyczyły także głębszych obszarów podkorowych, takich jak jądro ogoniaste, skorupa i móżdżek, które koordynują percepcję i działanie. Naukowcy opisują to zjawisko jako „spłaszczenie” nawykowej hierarchii mózgu. Zamiast wyspecjalizowanych obszarów wykonujących izolowane zadania, mózg wchodzi w podwyższony, globalny stan „przesłuchu”.
„Po raz pierwszy pokazujemy, że istnieje wspólny mianownik wśród leków, które obecnie uważamy za zupełnie różne” – mówi Danilo Bzdok z McGill University.
Dlaczego jest to ważne dla zdrowia psychicznego
Odkrycie to podważa wcześniejsze założenia naukowe. Wcześniej sądzono, że psychodeliki powodują „rozpad” połączeń w mózgu. Nowe dowody sugerują coś przeciwnego: mózg nie ulega zniszczeniu, jest on reorganizowany.
To rozróżnienie ma kluczowe znaczenie dla rozwoju terapii medycznych. Jeśli naukowcom uda się zrozumieć dokładny mechanizm biologiczny tego wygładzania, będą w stanie opracować metody leczenia wykorzystujące te zmiany do zwalczania:
– Ciężka depresja
– Zaburzenia związane z używaniem substancji
– Zaburzenia lękowe i nastroju
Podobieństwa między psilocybiną i LSD odnotowane w badaniu dodatkowo potwierdzają związek między strukturą chemiczną a subiektywnym doświadczeniem, zapewniając jaśniejszy plan rozwoju leku.
Problemy i rozwiązania
Chociaż badanie to jest przełomowe, nie jest pozbawione ograniczeń. Naukowcy musieli pracować z „niejednorodnymi” danymi, ponieważ w oryginalnych zestawach stosowano różne dawki, czasy dawkowania i drogi podawania substancji.
Kolejny etap badań będzie wymagał:
– Standardowe protokoły testowe w celu zminimalizowania zmiennych.
– Większe i bardziej zróżnicowane grupy uczestników.
– Koncentracja kliniczna na tym, jak te wzorce neuronowe przekładają się konkretnie na efekt terapeutyczny.
W miarę jak społeczność naukowa przechodzi od ery kryminalizacji do kontrolowanych i bezpiecznych badań, rośnie potencjał zmiany paradygmatu w psychiatrii. Jak zauważa Bzdok, badania nad psychedelikami mogą stanowić najbardziej znaczący skok ewolucyjny w leczeniu chorób psychicznych od lat 80. XX wieku.
Wniosek
Identyfikując uniwersalny neuronowy odcisk palca, badacze stworzyli podstawową biologiczną mapę tego, jak psychedeliki zmieniają świadomość. Przejście od postrzegania tych substancji jako „zakłócaczy” do rozumienia ich jako „reorganizatorów” połączeń mózgowych otwiera nowe drzwi dla ukierunkowanych i skutecznych interwencji w zakresie zdrowia psychicznego.
