Verschuivingen in de richting van betere diëten zijn niet alleen een gezondheidsrage. Ze zijn een structurele resetknop voor de mondiale landbouw.
Tegen 2050 zou het anders voeden van de planeet de waarde van de veehouderij met 630 miljard dollar kunnen wegvagen. Het klinkt enorm omdat het dat ook is. Het model is duidelijk: eet planten, boeren slimmer, verspil minder. Doe dat en het landgebruik daalt. Dieren vallen. Winst voor traditionele veegiganten? Ze duiken.
Dit is geen speculatie. Het is een scenario uit Nature.
Onderzoekers van de London School of Hygiene & Tropical Med, Cornell, en een tiental andere teams bouwden het model. Ze stelden één simpele vraag. Wat als de wereld het advies van de EAT-Lancet Commissie voor een gezond, duurzaam dieet daadwerkelijk zou opvolgen?
Het antwoord is een reorganisatie van voedselsystemen die gevolgen heeft voor het levensonderhoud van miljoenen mensen.
De ineenstorting van de veestapel versus de hausse aan planten
De cijfers liegen niet. De veehouderijsector krijgt de grootste klappen.
De mondiale productiewaarde voor herkauwers – koeien, schapen, geiten – zou met 70% kunnen dalen. Dat is 274 miljard dollar verdwenen. Er zwerven ongeveer 400 miljoen minder herkauwers over de aarde vergeleken met het niveau van 2020.
De plantaardige landbouw daarentegen maakt een groeispurt door. Groenten, fruit, noten, peulvruchten. De gecombineerde productiewaarde zou met 57% kunnen stijgen. Dat is een stijging van $890 miljard.
Het geld stroomt dus de schuur uit en de tuin in.
Het gaat niet alleen om volume. Het gaat om verborgen kosten. Het huidige voedselsysteem legt jaarlijks 10 tot 20 biljoen dollar aan schadevergoeding op. Gezondheidszorgrekeningen. Verloren productiviteit. Milieu-ruïne. Ongezonde diëten zorgen voor het grootste deel van die rekening.
Door van nummer te wisselen stopt het bloeden.
“In plaats van deze resultaten te gebruiken als excuus om niets te doen, is het van cruciaal belang dat regeringen de uitdaging aangaan.” – Dr. Matt Gibson
Milieuwinst is reëel
Minder land voor boerderijen betekent meer land voor de natuur.
De landbouwgerelateerde netto CO2-uitstoot als gevolg van veranderingen in landgebruik zou in 2095 met 85% kunnen dalen vergeleken met 2020. Denk eens aan die schaal.
Bossen blijven staan. Graslanden blijven gras. Koolstof blijft opgesloten in de bodem en biomassa. Dat is een enorm klimaatvoordeel.
Dr. Matt Gibson, de hoofdauteur van de studie, nam geen blad voor de mond. Het transformeren van voedselsystemen biedt enorme voordelen voor de gezondheid en het milieu. Maar het zet ook de status quo op zijn kop. Machtige groepen profiteren van de huidige puinhoop. Regeringen zullen de confrontatie met hen aan moeten gaan.
Dit is niet eenvoudig.
VS, Europa en India: een verhaal over drie markten
De impact zal niet uniform zijn. Aardrijkskunde is belangrijk.
In de Verenigde Staten daalt de waarde van de landbouwproductie in 2050 met 21%. Een verlies van $76 miljard. Maar kijk eens dichterbij. De gewaswaarden stijgen feitelijk met 20%, oftewel $40 miljard. De waarde van vee daalt met 73% ($116 miljard verlies). Amerikaanse boeren moeten hard draaien.
Europa ziet een krimp van 35%. $190 miljard verdwenen. De gewaswaarden dalen licht (8%). De veehouderij krijgt een klap van 66%. $168 miljard verlies. De Europese landbouw heeft een grondige herziening nodig.
Indië? Het ziet er anders uit.
De Indiase landbouwproductie zou zelfs met 46% kunnen groeien. Dat is 198 miljard dollar. De gewaswaarde stijgt met 65%. De veestapel krimpt slechts 8%.
Waarom? Verschillende voedingsbasislijnen. Verschillende infrastructuur. Verschillende behoeften.
Uit het onderzoek blijkt dat een mondiale verschuiving niet iedereen in gelijke mate treft. Sommige regio’s passen zich sneller aan. Anderen worden geconfronteerd met ernstige verstoringen.
Dit is geen voorspelling
Verwar dit model niet met een kristallen bol.
Daniel Mason-D’Croz, co-auteur bij Cornell, waarschuwt ervoor om deze cijfers niet als lot te beschouwen. Het zijn scenario’s. Vroege gidsen.
Ze laten zien waar uitdagingen liggen. Waar kansen ontstaan. Een dergelijke grote verschuiving zal in 2050 niet van de ene op de andere dag plaatsvinden. We hebben nu toekomstmodellen nodig. Om te plannen. Aan te passen. Om schokken te voorkomen.
De onderzoekers testten één veronderstelling. Een kosteloze verschuiving in de voorkeur van de consument. Mensen besluiten gewoon gezonder te eten. Direct.
Dat is onrealistisch.
Het veranderen van de manier waarop miljarden mensen eten is rommelig. Gezond eten is niet overal goedkoop. Lokale tradities verzetten zich tegen verandering. Smaken verschillen. De toeleveringsketens blijven achter.
Beleid is belangrijk. Prijzen zijn belangrijk. Technologie is belangrijk.
Het onderzoek bestrijkt slechts één traject. Anderen bestaan.
Wat gebeurt er daarna?
Regeringen wordt gevraagd nu actie te ondernemen.
Niet morgen. Nu.
Kwetsbare producenten en consumenten hebben bescherming nodig. Als het systeem verschuift naar gezondere, duurzame diëten, moet de transitie worden beheerd. Anders zullen miljoenen mensen verhongeren of inkomen verliezen.
Het model is een hulpmiddel. Een grimmige. Het benadrukt de afwegingen. Gezondheid versus traditie. Winst versus planeet.
Wij weten wat er moet veranderen. Hoe het er over vijf jaar precies uit zal zien, weten we niet. Of tien.
Maar het traject is zichtbaar.
De vraag is niet of het voedselsysteem verandert. Het is degene die de verandering controleert.
En of we klaar zijn voor de rekening van $630 miljard.
