Het klinkt als een naaldboom. Het lijkt erop. Maar Moreton Bay den (Araucaria cunninghamii ) is eigenlijk geen den. Deze veel voorkomende verkeerde benaming blijft bestaan, waarschijnlijk vanwege zijn torenhoge gestalte en harsachtige geur, maar botanisch gezien behoort hij tot de familie Araucariaceae. Begrijpen wat deze boom is – en waar hij vandaan komt – is belangrijker dan alleen de juiste naam krijgen. Het beïnvloedt hoe we het hout waarderen, de ecologische rol ervan en waarom het in zulke specifieke uithoeken van de wereld overleeft.
Waar groeit de Moreton Bay Pine?
Je zult deze reus niet overal tegenkomen. Het natuurlijke verspreidingsgebied is strikt beperkt. In Australië gedijt hij in de regenwouden aan de kust die zich uitstrekken van het noorden van New South Wales tot aan het noorden van Queensland. Aan de overkant van de zee groeit hij ook in het Arfakgebergte in het westen van Nieuw-Guinea.
Deze locaties delen een specifiek klimaat: vochtig, tropisch tot subtropisch en rijk aan biodiversiteit. De aanwezigheid van de boom in deze twee verschillende regio’s benadrukt zijn oude afkomst. Het verspreidde zich niet willekeurig. Het evolueerde geïsoleerd en paste zich aan de specifieke bodem- en weerpatronen van deze regenwoudgebieden aan.
Hoe groot is een Moreton Bay Pine?
Laat je door de naam niet misleiden door te denken dat het een struik is. Dit is een enorme groenblijvende houtconifeer. Hij kan een hoogte bereiken van ongeveer 60 meter (200 voet). Dat is ongeveer de hoogte van een gebouw van twintig verdiepingen.
De structuur is onderscheidend. Je zult ruwe, splijtende bast langs de stam zien lopen. De takken strekken zich horizontaal uit, waardoor een gelaagd bladerdak ontstaat. Bij de toppen van deze takken vind je dichte plukjes twijgen. De bladeren zelf zijn scherp, dolkvormig of driehoekig. Het zijn geen zachte naalden. Ze zijn stijf, volhardend en gebouwd om lang mee te gaan.
Is het hout nuttig?
Ja. Ondanks de botanische verwarring wordt het Moreton Bay-dennenbos zeer gewaardeerd. Het wordt speciaal gekweekt vanwege het hout, dat sterk en rechtkorrelig is en relatief gemakkelijk om mee te werken.
Hier kan de verwarring over ‘den’ praktische problemen veroorzaken: omdat het geen echte den is (geslacht Pinus ), gedraagt het hout zich anders tijdens de verwerking. Maar in de praktijk wordt het veelvuldig gebruikt als fineer en voor het maken van multiplex en spaanplaat. Als je op een parketvloer hebt gelopen of aan een budgetvriendelijk bureau hebt gezeten, is de kans groot dat je hout van deze boom hebt aangeraakt. Het is geen luxe hardhout. Het is een betrouwbare houtbron met grote volumes.
Heeft het eetbare zaden?
Dit is een van de meest over het hoofd geziene feiten over Araucaria cunninghamii. De boom is tweehuizig, wat betekent dat mannelijke en vrouwelijke kegels zich meestal op afzonderlijke individuen bevinden.
Het duurt lang voordat de vrouwelijke kegeltjes zich ontwikkelen. Het duurt ongeveer 18 maanden voordat ze volwassen zijn. Als ze eenmaal klaar zijn, laten ze niet alleen zaden vallen. Ze desintegreren. Dit is een bewuste strategie. Bij de afbraak komen grote, eetbare zaden vrij. Deze zaden zijn niet alleen voedsel voor wilde dieren. Ze worden al generaties lang door mensen in traditionele contexten gegeten. Ze zijn voedzaam. Ze zijn toegankelijk. Maar dat is niet iets wat je zult doen
