Einstein had iets met tweelingen. Concreet: wat gebeurt er als iemand de aarde verlaat. Reis met de lichtsnelheid, wacht een paar jaar en kom terug. De broer die achterbleef? Oud. De reiziger? Nauwelijks verouderd. Het is een gedachte-experiment. Mooi. Onmogelijk.
Vergeet de relativiteit echter. De werkelijkheid is rommeliger. In het echte leven veroudert de astronaut sneller. Niet zomaar een klein beetje. Veertig keer sneller dan zijn aardse broer of zus. Als je daar zes maanden blijft. Door bepaalde maatregelen wordt je halsslagader stijver, alsof hij van iemand is die twintig jaar ouder is.
Dit zijn niet alleen maar trivia over de ruimte.
Wij leven op aarde. Wij lijden onder soortgelijke beledigingen. Microzwaartekracht zorgt ervoor dat botten atrofiëren? We zitten negen uur per dag aan een bureau. Kosmische straling? Radongas sijpelt door uw keldervloer. Verstoorde circadiane ritmes vanaf 16 zonsopgangen per dag? Kijk om 2 uur ‘s nachts naar je smartphone.
De parallellen liggen ongemakkelijk dichtbij.
Het Kelly Brothers-experiment
wilde NASA weten. Op wie kun je beter testen dan een eeneiige tweeling? Scott Kelly ging naar boven. Mark bleef liggen. Scott bracht een jaar door in het ISS. Een heel jaar.
Wetenschappers beschouwden het als de ultieme controlegroep. Steekproefgrootte van één paar? Ruwweg nutteloos voor brede statistieken. Maar voor een momentopname van stressoren? Goud.
Ze hebben bloed getest. Urine. Zelfs ontlasting.
De resultaten waren grimmig. Scott kwam terug met een hoge ontsteking. Lage ontstekingsremmende markers. Mitochondriale disfunctie. Dit zijn kenmerken van veroudering. Biologische slijtage is doorgaans voorbehouden aan ouderen. Hij was niet minder naar de sportschool geweest; zijn biologie ging letterlijk kapot.
Genomische instabiliteit volgde. Het darmmicrobioom verschoof richting rot. Endocriene systeem verward. De detectie van voedingsstoffen is afgestompt.
“Blootstellingen aan ruimtevluchten kunnen worden geconceptualiseerd als acute, geïntensiveerde versies van de stressoren die de achteruitgang op aarde veroorzaken.”
Waarom de ruimte pijn doet
Daniel Winer van het Buck Institute heeft het opgelost. Vier moordenaars.
- Geen zwaartekracht. Spieren en botten dragen geen last meer. Ze lossen op.
- Lichte chaos. Zestien dagen in één periode van 24 uur. Circadiaanse ritmes raken in de war.
- Straling. Galactische kosmische straling raakt je hard. 480 thoraxfoto’s waard in een half jaar.
- Isolatie. Alleen jij. En het gezoem van de levensondersteunende systemen.
Dit zijn de pijlers van het ouder worden. Belast het lichaam met voldoende hiervan en de veroudering versnelt. Je wordt sneller ouder. Niet chronologisch, maar biologisch.
De aardse verbinding
Je denkt misschien: nou en? Ik ga niet naar Mars. Ik zit vast in een kantoorhokje.
Kijk nog eens.
Winer wijst op het spiegeleffect. Sedentair leven bootst microzwaartekracht na. Onze botten denken dat het niet nodig is sterk te zijn. Dat zijn ze dus niet. Slaapgebrek door schermen bootst de orbitale dag-/nachtcyclus na. We isoleren ons digitaal terwijl we naast collega’s zitten. We ademen radon in, een zwaar edelgas, en accumuleren ioniserende straling in onze longen zonder onze huizen te verlaten.
Het mechanisme is ondoorzichtig. Maar het model is duidelijk.
Astronauten zijn het ultieme modelorganisme voor verouderingsonderzoek. Zij ervaren de schade snel vooruit.
De zilveren rand?
NASA vindt het belangrijk om zijn astronauten in leven te houden tijdens lange reizen. Naar Mars en verder. Deze urgentie stimuleert innovatie. Ze willen moleculen. Pillen. Interventies die dit snelle verval een halt toeroepen.
Ruimteprogramma’s laten altijd kruimels achter. Cochleaire implantaten zijn afkomstig uit ruimteonderzoek. Kunstledematen verbeterd. Waterfiltratiesystemen verfijnd voor astronauten maken nu schoon water voor afgelegen dorpen.
Misschien is antiverouderingstherapie de volgende. Een fontein van de jeugd, vermomd als een NASA-veiligheidsprotocol.
We weten nog niet of we het kunnen terugdraaien. We weten niet of de interventies zullen werken bij senioren op de grond met tientallen jaren van langzaam werkende stressoren. De kloof tussen acuut trauma en chronisch verval blijft bestaan.
Maar het pad is getekend. We bestuderen de sterren om het vlees te fixeren. Het werkt soms. Misschien lukt het deze keer ook. Of misschien worden we gewoon sneller ouder terwijl we wachten op een pil die nog niet is uitgevonden.
Dat is een mogelijkheid.
